Fiber Vakdag 2018

Grenzen en effecten regulering desastreus voor glasvezelsector

Samenwerken is beter dan monopolistisch gedrag. De Fiber Carrier Association (FCA), brancheorganisatie voor de glasvezelsector, brengt dit al lange tijd bij meerdere instanties in kaart. Maar uit een onlangs gepubliceerd artikel in het NRC, blijkt dat het toch lastig is om een goede balans te vinden tussen marktwerking en regulering. 

In het artikel staat dat T-Mobile bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM), de Nederlands toezichthouder op het gebied van o.a. telecom, een klacht heeft ingediend over de tarieven van toegang bij KPN om hun diensten te kunnen leveren.

Prijsverschillen in diverse regio’s voor dezelfde dienst

Volgens het artikel hanteerde KPN verschillende tarieven in diverse regio’s. Dit komt vanwege het aantal glasvezelaansluitingen in de regio’s. Het NRC meldt dat de onvoldoende transparantie omtrent deze prijsverschillen de grootste boosdoener is. Zo kon het dus gebeuren dat iemand op basis van zijn of haar woonplaats meer moet betalen voor dezelfde dienst. Dit bevordert het niet om gebruik te maken van elkaars netwerk.

Als FCA zien we dit probleem ook. Het lastige aan deze kwestie is dat er vanwege mededingingen ook geen onderlinge prijsafspraken mogen worden gemaakt. Dat gaat namelijk tegen het basisprincipe van marktwerking in: het stimuleren van innovatie en prijsvoordeel voor consumenten door een evenredige prijs.

De vraag of het mogelijk is dat er verschillende tarieven zijn, is echter niet het probleem. Het is wél handig dat de prijzen uniform zijn. In meer sectoren wordt dit gebruikt. De verzekeringsbranche doet dit bijvoorbeeld met verzekeringen voor auto’s. Hier hebben ze ook andere tarieven voor gebieden waar ogenschijnlijk minder schade is.

Glasvezel aanleggen kostbare investering 

De klacht van T-Mobile gaat niet zozeer over de internetdienst. Het is belangrijk om te weten dat het hier gaat over de inhuur van de capaciteit op de vezel; de transportcapaciteit. Er wordt weleens de vraag gesteld waarom 1 gigabit internet bij partij A, goedkoper is dan bij partij B. Dit kan te maken hebben met de vastrechtvergoeding die bedrijven onderling rekenen, maar vaak zit het prijsverschil vooral in de gehele dienstverlening. Het artikel in het NRC heeft het duidelijk over het vastrecht gedeelte.

Het aanleggen van glasvezelnetwerken vergt een grote investering. En aanbieders hebben zo hun eigen methode om deze kosten terug te verdienen. Daar hoort natuurlijk ook een stuk onderhoud bij. Verder heb je ook nog te maken met de VULA (virtueel ontbudendele toegang) en de directe ODF-toegang (toegang tot de vezels van de straatkast en aansluiting bij de klant). Aanbieders hebben met VULA een virtuele toegang tot het netwerk, terwijl dat ze bij ODF een fysieke toegang hebben.    

KPN en Glaspoort, een joint venture tussen KPN en pensioenfonds ABP, hebben bij de ACM aangegeven het tarief op ODF-toegang met €2,- te verlagen. Ook de VULA-toegang wordt 10-30% goedkoper. Daarnaast gaan ze een landelijk tarief invoeren wat niet wordt bepaald door iemands woonplaats.

regulering

Dubbele aanleg glasvezelnetwerken 

Er is nog een andere belangrijke vraag die gesteld moet worden: Gaat deze actie het probleem van dubbele aanleg oplossen? Nu zie je in diverse regio’s nog dat twee partijen ieder hun eigen netwerk aanleggen. 

In stedelijke gebieden hoeft dit ook geen probleem te zijn. Nu hebben veel locaties al een coaxaansluiting, DSL-aansluiting of wellicht glasvezel. Ziggo, de grootste coax aanbieder in Nederland, gaat ook steeds meer verglazen; van de straatkast naar de klantlocatie. Volgens hun website is hun netwerk helemaal Fiber to the Curb (FTTC) ready. Deze concurrentie zorgt juist voor gezonde marktwerking. 

Samenwerken is de moeite waard 

Maar er worden ook twee of meer netwerken aangelegd in gebieden met mindere bevolkingsdichtheid. Daar is dan de kans dat een van de twee netwerken het economisch niet redt. Ook dit is een gevolg van marktwerking. Vervolgens kan een andere partij het netwerk weer eventueel overnemen. 

Je zou kunnen zeggen: dat is een zorg voor later. Maar toch willen we als FCA graag partijen adviseren om gezamenlijk met elkaar op te trekken. We begrijpen dat samenwerken niet altijd even makkelijk is. Iedereen heeft zo zijn eigen architectuur, constructiemethode en tijdsplan. Toch kan samenwerken de moeite waard zijn. Denk bijvoorbeeld aan het delen van de kosten voor beheer en het oplossen van calamiteiten. Als aanbieder wil je toch je klant zo snel mogelijk helpen als er een probleem is.

Een voordeel van meerdere aansluitingen op één adres geeft aanbieders ook de vrijheid om te kiezen op welk netwerk ze diensten willen aanbieden. Hiermee voorkom je ook discussie, omdat de ene aanbieder dan van te voren zaken heeft gedaan met de andere aanbieder. Voor een leek is glasvezel gewoon glasvezel. Soms noemen ze het internet of noemen ze glasvezel als synoniem voor wifi, maar dat is niet altijd zo. Er zijn diverse methoden om netwerken te bouwen. Een aanbieder kan bijvoorbeeld extra zekerheden of redundantie inbouwen die voor bepaalde diensten relevant zijn.   

Vrije marktwerking in het geding door regulering 

Waarom kunnen de effecten van regulering en handhaving dan nu zo desastreus zijn? In eerste instantie zou je zeggen dat de missie is geslaagd. De tarieven zijn per abonnement €2,- goedkoper en het tarief voor VULA-toegang wordt 10-30% verlaagd.      

Het gevaar zit hem dat regulering natuurlijk ook de andere kant op werkt. Vooral kleinere aanbieders worden hiermee geconfronteerd. Zij willen ook toegang geven aan dezelfde aanbieders en komen op deze manier niet meer uit hun kosten. Daardoor gaan grote aanbieders de prijs dicteren, waarmee de vrijheid van marktwerking verdwijnt. 

Als je namelijk als regionale aanbieder – of als publiekelijk glasvezelinitiatief – met deze partijen om tafel wil zitten, willen zij alleen hun tarieven hanteren. Het is daarom voor de overheid een taak om te kijken hoe met regulering om te gaan. Een goed idee zou zijn dat de kleinere partijen bij de overheid aan kunnen kloppen voor compensatie uit het Nationaal Groeifonds. Zo blijft het speelveld van glasvezel voor iedere aanbieder eerlijk verdeeld.